राशिफल भनेको के हो?

राशि भनेको चन्द्रमाको राशि हो, सूर्यको होइन

नेपाली र भारतीय प्रयोगमा कसैले तपाईंको राशि सोध्दा उसले जन्मको क्षणमा चन्द्रमा कुन राशिमा थियो भनेर सोधिरहेको हुन्छ। पाश्चात्य ज्योतिषले त्यसको सट्टा सूर्यको राशि सोध्छ। दुई पद्धति तुलना गर्दा भ्रमको सबैभन्दा ठूलो कारण यही हो, र यसैले वैदिक फल त्यस्तो व्यक्तिलाई अपरिचित लाग्छ जसले आफ्नो पाश्चात्य राशि मात्र जान्दछ।

यसको तर्क यो हो कि चन्द्रमा मनको कारक हो। वैदिक ज्योतिषले मनको अवस्थालाई नै त्यो कुरा मान्छ जसले दिनको अनुभवलाई आकार दिन्छ, त्यसैले दैनिक फल चन्द्रमाको स्थितिबाटै सुरु हुन्छ।

दैनिक फल गोचरबाट आउँछ, अनुमानबाट होइन

गोचर अर्थात् सञ्चरण — ग्रह अहिले कहाँ छन्, यो तपाईंको जन्मको स्थितिको सापेक्ष नापिन्छ। दैनिक राशिफलका लागि सान्दर्भिक गोचर चन्द्रमाको हो, किनभने चन्द्रमा करिब सवा दुई दिनमा एउटा पूरा राशि पार गर्छ र करिब २७.३ दिनमा सम्पूर्ण राशिचक्र।

शास्त्रीय नियमले तपाईंको राशिबाट चन्द्रमाको वर्तमान भाव गन्छ। प्रथम, तृतीय, षष्ठ, सप्तम, दशम र एकादश भाव चन्द्रमाका लागि शुभ मानिन्छन्; अष्टम, जसलाई चन्द्राष्टम भनिन्छ, सबैभन्दा कठिन मानिन्छ र परम्परागत रूपमा त्यो दिन निर्णय थोपर्ने होइन, पछि सार्ने दिन हो।

राशिफल के होइन

राशिफल व्याख्यात्मक हो। यसपछाडिका ग्रहस्थिति खगोलशास्त्र हुन् र कुनै पनि पञ्चाङ्गसँग मिलाउन सकिन्छ, तर तिनलाई दिइएको अर्थ व्याख्याको एउटा परम्परा हो, वैज्ञानिक निष्कर्ष होइन। फललाई के हुनेछ भन्ने सूचना मान्नुभन्दा चिन्तनको सङ्केत मान्नुहोस्।