मार्गदर्शन
कुण्डली भनेको के हो?
छोटकरीमा
कुण्डली भनेको के हो?
कुण्डली जन्मपत्री हो — जन्मको क्षणमा, तपाईंको जन्मस्थानबाट हेर्दा, हरेक ग्रह कहाँ थियो भन्ने चित्र। यसमा लग्न, बाह्र भाव, नौ ग्रह र तिनको राशि तथा नक्षत्र स्थिति हुन्छ। यसको गणनाका लागि जन्मको मिति, सकेसम्म सटीक समय र स्थान चाहिन्छ।
कुण्डलीमा के हुन्छ
कुण्डलीले तीन कुरा निश्चित गर्छ: लग्न, नौ ग्रहमध्ये प्रत्येकको स्थिति, र तीबाट बन्ने भाव। नौ ग्रह हुन् सूर्य, चन्द्र, मङ्गल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि र दुई चन्द्र-पात — राहु र केतु — जो पिण्ड होइन, गणितीय बिन्दु हुन्, अर्थात् ती ठाउँ जहाँ चन्द्रमाको कक्षाले क्रान्तिवृत्त काट्छ।
नेपाल र भारतमा प्रचलित पूर्ण-राशि भाव पद्धतिमा लग्न परेको राशि नै पूरै प्रथम भाव हो, अर्को राशि द्वितीय, र यसै क्रममा। त्यसैले वैदिक फलादेशमा भाव र राशिको कुरा प्रायः एकअर्काको ठाउँमा गरिन्छ, जुन पाश्चात्य ज्योतिषमा हुँदैन।
जन्म समय किन यति महत्त्वपूर्ण छ
ग्रह यति ढिलो चल्छन् कि केही मिनेटको त्रुटिले तिनको राशि स्थिति फेर्दैन — चन्द्रमा बाहेक, जो प्रतिघण्टा करिब आधा अंश चल्छ। तर लग्न दैनिक रूपमा पूरै राशिचक्र पार गर्छ, त्यसैले भाव पूर्ण रूपमा दर्ता गरिएको समयमा निर्भर छन्।
यदि जन्म समय अनिश्चित छ भने, कुण्डली लग्नको सट्टा चन्द्रमाबाट पनि पढ्न सकिन्छ। यो वास्तविक परम्परागत विधि हो, कुनै विकल्प मात्र होइन — र दैनिक राशिफलको आधार पनि यही हो।