धनु राशि

धनुले निशाना लगाउँछ। गुरुको स्वामित्वको यो दूरदृष्टिको राशि हो — यात्रा, अध्यापन, दर्शन, र त्यो आशावाद जो विपरीत प्रमाणपछि पनि बाँचिरहन्छ। धनुका मानिस स्पष्टवादिताको हदसम्म बेलाग हुन्छन् र प्रायः क्षमा पनि पाउँछन्, किनभने त्यो बेलागपनमा निर्दयता हुँदैन। जोखिम हो सिद्धान्तको भेषमा बेचैनी — कुनै कामको कठिन बीचभन्दा अघि नै निस्किहाल्नु। जब धनुको विश्वासमा धैर्य थपिन्छ, तब ऊ दुर्जेय हुन्छ।

धनु राशि, जसलाई अङ्ग्रेजीमा Sagittarius भनिन्छ, निरयण राशिचक्रमा धनुर्धर को राशि हो र यसका स्वामी गुरु (बृहस्पति) हुन्। यो अग्नि तत्त्वको द्विस्वभाव राशि हो — वैदिक ज्योतिषमा यही जोडीले बताउँछ कि कुनै राशिले काम सुरु गर्छ, थामिराख्छ, कि त्यसअनुसार ढल्छ।

निरयण राशिचक्रमा सूर्य लगभग डिसेम्बर 16 देखि जनवरी 13 सम्म धनुमा रहन्छ। पाश्चात्य ज्योतिषले सायन राशिचक्र मान्छ, जसमा Sagittarius को अवधि नोभेम्बर 22 – डिसेम्बर 21 हो। दुवैबीच करिब 24 अंशको फरक छ — यही अयनांश हो — र यसैकारण तपाईंको वैदिक राशि प्रायः पाश्चात्य राशिभन्दा एक अघिको पर्छ।

धनुमा मूल, पूर्वाषाढा, उत्तराषाढा (पाद 1) पर्छन्। प्रत्येक राशि 30 अंशको हुन्छ र त्यसमा सवा दुई नक्षत्र अटाउँछन्, त्यसैले नक्षत्रले ग्रहको स्थिति राशिभन्दा धेरै सूक्ष्म रूपमा बताउँछ — र तपाईंको विंशोत्तरी दशाको क्रम पनि नक्षत्रबाटै तय हुन्छ।

भारतीय र नेपाली परम्परामा तपाईंको राशि चन्द्र राशि हो, अर्थात् जन्मको बेला चन्द्रमा जुन राशिमा थियो — सूर्य होइन। मनको कारक चन्द्रमा हो, र दैनिक राशिफलले वास्तवमा तपाईंको राशिबाट गनिएको चन्द्रमाको दैनिक गोचरलाई नै पढ्छ।

परम्परागत मिलानमा धनु लाई मेष, सिंह सँग सहज धरातल भेटिन्छ, जहाँ तत्त्व र स्वामी ग्रह मिल्छन्। मिथुन ले बढी परिश्रम माग्छ — असंगति होइन, बरु गति र प्राथमिकताको फरक, जसलाई मानिलिनुभन्दा भनिदिनुपर्छ। अष्टकूट गुण मिलानले राशि मात्र होइन, आठ कारक हेर्छ, त्यसैले राशि-देखि-राशि अनुकूलतालाई अन्तिम निर्णय होइन, पहिलो सङ्केत मान्नुहोस्।