सिंह राशि

सिंह देखिन्छ। सूर्यको स्वामित्वको यो राशिको सत्तासँग स्वाभाविक सम्बन्ध छ र यसमा एउटा वास्तविक, बनावटरहित उदारता छ — सिंहले दिन्छ, खुलेर दिन्छ, र मनैदेखि दिन्छ। यसको गरिमा अभिनय होइन, साँचो हो। जटिलता यो हो कि सिंहलाई त्यो प्रशंसा चाहिन्छ जसको आवश्यकता नभएको नाटक ऊ गर्छ, र विरोधलाई घटाइएको ठान्छ। आफ्नो उत्तम रूपमा यसले आफ्नो दृश्यतालाई अरूका लागि ठाउँ बनाउन प्रयोग गर्छ।

सिंह राशि, जसलाई अङ्ग्रेजीमा Leo भनिन्छ, निरयण राशिचक्रमा सिंह को राशि हो र यसका स्वामी सूर्य हुन्। यो अग्नि तत्त्वको स्थिर राशि हो — वैदिक ज्योतिषमा यही जोडीले बताउँछ कि कुनै राशिले काम सुरु गर्छ, थामिराख्छ, कि त्यसअनुसार ढल्छ।

निरयण राशिचक्रमा सूर्य लगभग अगस्ट 17 देखि सेप्टेम्बर 16 सम्म सिंहमा रहन्छ। पाश्चात्य ज्योतिषले सायन राशिचक्र मान्छ, जसमा Leo को अवधि जुलाई 23 – अगस्ट 22 हो। दुवैबीच करिब 24 अंशको फरक छ — यही अयनांश हो — र यसैकारण तपाईंको वैदिक राशि प्रायः पाश्चात्य राशिभन्दा एक अघिको पर्छ।

सिंहमा मघा, पूर्व फाल्गुनी, उत्तर फाल्गुनी (पाद 1) पर्छन्। प्रत्येक राशि 30 अंशको हुन्छ र त्यसमा सवा दुई नक्षत्र अटाउँछन्, त्यसैले नक्षत्रले ग्रहको स्थिति राशिभन्दा धेरै सूक्ष्म रूपमा बताउँछ — र तपाईंको विंशोत्तरी दशाको क्रम पनि नक्षत्रबाटै तय हुन्छ।

भारतीय र नेपाली परम्परामा तपाईंको राशि चन्द्र राशि हो, अर्थात् जन्मको बेला चन्द्रमा जुन राशिमा थियो — सूर्य होइन। मनको कारक चन्द्रमा हो, र दैनिक राशिफलले वास्तवमा तपाईंको राशिबाट गनिएको चन्द्रमाको दैनिक गोचरलाई नै पढ्छ।

परम्परागत मिलानमा सिंह लाई मेष, धनु सँग सहज धरातल भेटिन्छ, जहाँ तत्त्व र स्वामी ग्रह मिल्छन्। कुम्भ ले बढी परिश्रम माग्छ — असंगति होइन, बरु गति र प्राथमिकताको फरक, जसलाई मानिलिनुभन्दा भनिदिनुपर्छ। अष्टकूट गुण मिलानले राशि मात्र होइन, आठ कारक हेर्छ, त्यसैले राशि-देखि-राशि अनुकूलतालाई अन्तिम निर्णय होइन, पहिलो सङ्केत मान्नुहोस्।