मिथुन राशि

मिथुनले जोड्छ। बुधको स्वामित्वको यो राशि भाषामा सोच्छ, विषय-विषयबीच सहजै आउजाउ गर्छ र त्यहीँ सबैभन्दा खुसी हुन्छ जहाँ सूचनाको आदानप्रदान भइरहेको हुन्छ। मिथुनका मानिस विरलै दिक्क हुन्छन् र विरलै स्थिर रहन्छन्। विशिष्ट जोखिम हो गहिराइबिनाको फैलावट — धेरै अधुरा संवाद, धेरै खुला काम, र यो चुपचाप चिन्ता कि यीमध्ये महत्त्वपूर्ण कुन थियो। जब मिथुन एउटै कुरामा पर्याप्त समय टिक्छ, तब त्यसको फैलावट छरपस्ट होइन, फाइदा बन्छ।

मिथुन राशि, जसलाई अङ्ग्रेजीमा Gemini भनिन्छ, निरयण राशिचक्रमा जुम्ल्याहा को राशि हो र यसका स्वामी बुध हुन्। यो वायु तत्त्वको द्विस्वभाव राशि हो — वैदिक ज्योतिषमा यही जोडीले बताउँछ कि कुनै राशिले काम सुरु गर्छ, थामिराख्छ, कि त्यसअनुसार ढल्छ।

निरयण राशिचक्रमा सूर्य लगभग जुन 15 देखि जुलाई 15 सम्म मिथुनमा रहन्छ। पाश्चात्य ज्योतिषले सायन राशिचक्र मान्छ, जसमा Gemini को अवधि मे 21 – जुन 20 हो। दुवैबीच करिब 24 अंशको फरक छ — यही अयनांश हो — र यसैकारण तपाईंको वैदिक राशि प्रायः पाश्चात्य राशिभन्दा एक अघिको पर्छ।

मिथुनमा मृगशिरा (पाद 3–4), आर्द्रा, पुनर्वसु (पाद 1–3) पर्छन्। प्रत्येक राशि 30 अंशको हुन्छ र त्यसमा सवा दुई नक्षत्र अटाउँछन्, त्यसैले नक्षत्रले ग्रहको स्थिति राशिभन्दा धेरै सूक्ष्म रूपमा बताउँछ — र तपाईंको विंशोत्तरी दशाको क्रम पनि नक्षत्रबाटै तय हुन्छ।

भारतीय र नेपाली परम्परामा तपाईंको राशि चन्द्र राशि हो, अर्थात् जन्मको बेला चन्द्रमा जुन राशिमा थियो — सूर्य होइन। मनको कारक चन्द्रमा हो, र दैनिक राशिफलले वास्तवमा तपाईंको राशिबाट गनिएको चन्द्रमाको दैनिक गोचरलाई नै पढ्छ।

परम्परागत मिलानमा मिथुन लाई तुला, कुम्भ सँग सहज धरातल भेटिन्छ, जहाँ तत्त्व र स्वामी ग्रह मिल्छन्। धनु ले बढी परिश्रम माग्छ — असंगति होइन, बरु गति र प्राथमिकताको फरक, जसलाई मानिलिनुभन्दा भनिदिनुपर्छ। अष्टकूट गुण मिलानले राशि मात्र होइन, आठ कारक हेर्छ, त्यसैले राशि-देखि-राशि अनुकूलतालाई अन्तिम निर्णय होइन, पहिलो सङ्केत मान्नुहोस्।